Bài 12
Bà HOÀNG THỊ ÁI
TẤM GƯƠNG SÁNG CỦA PHỤ NỮ VIỆT NAM
Bà Hoàng Thị Ái
Sinh ngày 27-6 năm Tân Sửu tức 11 – 8 – 1901 thân phụ của bà là ngài Hoàng Hữu Kiểm, tự Đoan Phong, con thứ 6 của ngài Hoàng Hữu Xứng. Ngài Hữu Kiểm kiêm thông nho học và Tây học nhưng không chịu làm việc cho tây, về làng dạy học sau bị bịnh mất khi bà Ái mới lên 6 tuổi. Các anh chị em ruột của bà như Hữu Xán, Hữu Thước, Thị Du đều tham gia cách mạng.
Bà tham gia Việt Nam cách mạng đồng chí hội năm 1927. Ba lần bị Pháp bắt giam tổng cộng là 10 năm 7 tháng tù. Thuở còn xuân sắc bà cũng đã có một cuộc tình trong máu lửa và nước mắt. Người yêu và cũng là đồng chí của bà là ông Nguyễn Phong Sắc tức Thịnh, một liệt sĩ cách mạng thuộc thế hệ tiền bối. Năm 1930, ông Sắc tham gia lãnh đạo phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh bị thực dân Pháp kết án tử hình. Bà và ông Sắc có một đứa con, sau bị bệnh chết.
Tuy xuất thân trong một đại gia đình phong kiến nhưng bà đã sớm lập chí theo con đường cách mạng. Con đường đó là sợi chỉ đỏ xuyên suốt cuộc đời của bà rèn luyện cho bà một phẩm chất tốt đẹp như viên ngọc được mài dũa.
Có lần trên đường công tác, khi đi qua một cây cầu nhỏ thì hai đầu cầu xuất hiện hai tên mật vụ chó săn. Oan gia ngõ hẹp, bà chỉ còn cách nhảy xuống sông, may mắn thoát được. Có lần bị bắt đưa ra trước công đường Phủ Doãn Thừa Thiên Huế. Người tra hỏi bà là Ưng Trình, một viên quan lại thân Pháp của triều đình Huế. Biết bà có mối quan hệ thân tộc với nhiều vị khoa bảng đồng liêu nên Ưng Trình đem mối quan hệ ấy ra dụ dỗ, rúm ép nhưng bà dùng lời lẽ quyết liệt đối đáp với Ưng Trình. Về sau viên quan này đặc biệt chú ý tới những người họ Hoàng đang làm quan đương thời. Ngài Hoàng Hữu Kiệt đang làm tri huyện, bị y điềm chỉ với chính quyền bảo hộ, cho về hưu non.
– Năm 1945, bà Hoàng Thị Ái được nhận trách nhiệm tỉnh ủy viên.
– Cuối năm 1945, xứ ủy phụ trách Bí thư Phụ nữ vận Trung Bộ.
– 1946 – 1963: Trúng cử ban chấp hành TW Hội Liên Hiệp Phụ nữ Việt Nam.
– 1951 – 1956: Bí thư Đảng Đoàn.
– 1957 – 1963: Phó chủ tịch TW Hội LHPN. Bà đã được tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh.
Tính đến cuối năm 2000, bà đã thọ 101 tuổi đời và 70 tuổi Đảng. Năm bà 95 tuổi, ông Tổng Bí thư Đỗ Mười thay mặt Trung Ương đảng đến chúc thọ bà. Năm bà tròn 100 tuổi, ông Tổng bí thư Lê Khả Phiêu cũng dành cho bà vinh dự nói trên.
Tuy được Đảng và nhà nước rất ưu ái nhưng bà không bao giờ đòi hỏi gì cho riêng mình. Không hề có biểu hiện công thần địa vị. Hiện bà đang sống những ngày cuối đời ở Hà Nội – giản dị và thanh bạch không khác gì thời còn chiến tranh.
Bà Hoàng thị Ái không chỉ là tấm gương sáng của những người cộng sản mà còn là niềm tự hào của bà con họ Hoàng và là tấm gương lớn của người phụ nữ Việt Nam.
HOÀNG TRÂM ANH