Bài 2 bis
Ngài Tuần phủ HOÀNG HỮU XỨNG
Và “Hà Thành chính khí” trở lại với Thủ đô Hà Nội trên sân khấu của Nhà hát kịch nói.
TRIỆU PHONG
Như ta đều biết, họ Hoàng ta có ngài Hoàng Hữu Xứng, đời thứ 13,là con ngài Hoàng Hữu Lợi và cụ bà Lê Thị Hơn, năm sinh 1831,nhà nghèo nhưng rất chăm học: năm 1852 đậu cử nhân, với bút lực uyên thâm được Vua Tự Đức phê:”Ông Hữu Xứng là Tuấn mã trong hàng cử nhân”
Năm 1987, từ là Thị Lang bộ Lại ( tương được với chức Thứ trưởng Bộ Nội vụ hiện nay),ông được Vua điều ra làm Tuần vũ Hà Nội( Tương đương với chức Chủ tịch ủy ban nhân dân Hà Nội ngày nay).
Rạng sáng ngày mồng 8 tháng 3 năm Nhâm Ngọ (25 tháng 4 năm 1882), Đại tá Henri Rivière của Hải quân Pháp cho tàu chiến áp sát thành Hà Nội, đưa tối hậu thơ đòi giải giới và giao nộp thành. Vị quan giữ thành khi ấy là Tổng đốc Hà Ninh Hoàng Diệu liền tiếp thư, nhưng phía Pháp không đợi trả lời, mà nổ súng tấn công. Quan quân trong thành lập tức kháng cự, nhưng không thể cản ngăn được.
Mất thành, Tổng đốc Hoàng Diệu đã thắt cổ tuẫn tiết.Ngài Hoàng Hữu Xứng bị giặc Pháp bắt nhưng không chịu đầu hàng mà tuyệt thực trong lao tù.
Sự kiện ấy đến nay tròn 137 năm…. Vừa qua, Nhà hát Kịch Hà Nội trong chương trình nghệ thuật kỷ niệm 1010 Hà nội, đã xây dựng vở kịch lớn “Hà Thành chính khí” lấy bối cảnh những năm 1880, khi thực dân Pháp đã lấy xong vùng đất Nam Kỳ, đem quân ra Bắc với dã tâm đánh chiếm thành Hà Nội. Lúc bấy giờ, trấn giữ tỉnh Hà Ninh (gồm thành Hà Nội, tỉnh Hà Nam và tỉnh Ninh Bình) là Tổng đốc Hoàng Diệu. Ông là người văn võ song toàn,thanh liêm chính trực, một lòng vì nước vì dân. Nhận thấy âm mưu xâm lược của thực dân Pháp, Tổng đốc Hà Ninh Hoàng Diệu đã chích máu ăn thề cùng Hoàng Hữu Xứng và các tướng lĩnh thân tín quyết không để Hà nội rơi vào tay Pháp,vừa bắt tay chuẩn bị chiến đấu, đào hào, đắp thành, sẵn sàng vũ khí đạn dược; vừa hết lòng chăm lo cho đời sống dân chúng. Tuy nhiên, chính sự đớn hèn của triều đình va sự bội phản của Án sát Tôn thất Bá đã khiến Tổng đốc Hoàng Diệu gặp nhiều trở ngại khi phải chống chọi với sức mạnh của quân đội Pháp. Cụ đã cùng các tướng sĩ quyết tử để bảo vệ thành Hà Nội đến hơi thở cuối cùng.Bên Tổng đốc Hoàng Diệu, Quan tuần phủ Hoàng hữu Xưng là một điểm sáng của của vở diễn, nếu bật ý chí và bản lĩnh của quan tuần phủ quyết kề vai sát cánh chiến đấu đến cùng với Tổng đốc Hoàng Diệu chống lại Pháp xâm lược.
“Hà Thành chính khí” có sự tham gia của các nghệ sĩ: Tiến Lộc (vai Tổng đốc Hoàng Diệu), Thiện Tùng (Tuần phủ Hoàng Hữu Xứng), NSND Công Lý (Án sát Tôn Thất Bá), Thanh Tùng (Đề đốc Lê Văn Trinh), Mạnh Hưng (bố chính Phan Văn Tuyển , NSƯT Quang Thắng (Đại tá Henri Riviere). Vở diễn quy tụ hơn 100 nghệ sĩ, diễn viên Nhà hát kịch Hà Nội, Trung tâm Huấn luyện và thi đấu thể dục thể thao Hà Nội, …
Tôi đã được chúng kiến vở diễn này tại hà nội dịp 10/10 vừa qua. Hoành tráng và xúc động.Nhất là khi chứng kiến người ông kính yêu của mình Hoàng Hữu Xứng xuất hiện trên sân khấu.137 năm, Ngài Tuần phủ lại trở lại với Hà nội yêu dấu…
Diễn viên Thiên Tùng đóng vai Tuần Phủ Hoàng Hữu Xứng trong vở kịch nói Hà Thành chính khí
TRIỆU PHONG